Kan de bestuurssecretaris switchen van sector?

Zo wordt ons regelmatig door een bestuurssecretaris de vraag gesteld of hij/zij een overstap kan maken naar een andere sector. Die vraag komt niet zomaar uit de lucht vallen. Laten we wel zijn, het kan je zomaar gebeuren dat je vastloopt. Redenen zijn er genoeg. Misschien ervaar je te weinig ruimte in je baan en heb je het idee dat dit bij andere organisaties binnen de sector niet veel anders zal zijn. Misschien ken je de sector simpelweg van binnen en van buiten en valt er voor je gevoel niet genoeg meer te leren. Misschien ben je wel gewoon toe aan een nieuwe omgeving, andere materie, andere vraagstukken. Of misschien wil je eenvoudigweg iets anders gaan doen dat beter bij je past, op dit specifieke moment in je leven.

We weten allemaal: het vak van bestuurssecretaris heeft uiteenlopende verschijningsvormen. De exacte invulling van de functie verschilt per omgeving en hangt samen met het type organisatie, de fase waarin de organisatie zich bevindt, eigen kennis en ervaring van de secretaris en diens persoonlijke invulling van de functie, en natuurlijk de geboden ruimte. Tegelijkertijd kunnen we stellen dat de rollen en verantwoordelijkheden ook per sector verschillen.

De vragen, dilemma’s, kennis- en inzichtthema’s en gewenste vaardigheden zijn echter op grote lijnen vaak min of meer vergelijkbaar. Om hiermee om te gaan, moet je als bestuurssecretaris behoorlijk wat in huis hebben. Je dient de onderwerpen die voorbij komen niet alleen te kunnen duiden, maar je moet ze ook kunnen plaatsen in de context, gevolgen en risico’s kunnen overzien en hierop kunnen acteren. Het is essentieel dat de bestuurssecretaris hierbij de werking van de diverse gremia en de belangen van alle betrokken stakeholders kan doorgronden en de daaruit voortvloeiende houding kan beïnvloeden. Een stuk levenservaring en een ontwikkeld gezond verstand helpen de bestuurssecretaris hierbij in het zadel te blijven en evenwichtig zijn/haar rol te vervullen.

Daar ligt wat ons betreft de crux: dit zijn de kernkwaliteiten van de bestuurssecretaris, die je niet zomaar even opdoet. Daarentegen hebben wij er een sterk vertrouwen in dat een bestuurssecretaris die zich al eens een sector volledig eigen heeft gemaakt, zich ook in moet kunnen graven in een andere sector. Dan zou een overstap naar een andere sector toch mogelijk moeten zijn?

Om maar met de deur in huis te vallen: de ene overstap is gemakkelijker dan de andere. Om hier meer duiding aan te geven, maak ik aan de hand van de volgende criteria onderscheid in typen omgevingen. Het spreekt voor zich dat binnen hetzelfde type omgeving een overstap gemakkelijker te maken is dan daarbuiten.

Niet alleen vakinhoudelijk blijft het vinden van de best passende bestuurssecretaris maatwerk, ook persoonlijkheidskenmerken en competenties maken dat de ene bestuurssecretaris een vliegende start kan maken en een ander niet. Om tot een duurzame samenwerking te komen, moeten al deze elementen kloppen.

Het is logisch dat de meeste bestuurssecretarissen bij een gewenste overstap geneigd zijn met name te kijken naar de “harde kant”: heb ik genoeg bagage? Wat kan ik daar brengen en wat haal ik er op? Bestaat er evenwicht tussen beide?

Het is echter minstens zo belangrijk dat de “softe kant” van de nieuwe omgeving je past. Specifiek de persoonlijkheid van de bestuurder(s) en de cultuur van de nieuwe organisatie, maar ook de specifieke kenmerken van de sector in z’n geheel. Besteed tijd aan het uitzoeken waar je je het meest senang bij voelt en waar je gelukkig van wordt. Vaak zijn deze persoonlijke voorkeuren gerelateerd aan je eigen kernkwaliteiten.

Daarover gesproken: Nederlanders zijn te calvinistisch en zijn er erg op gericht aan hun zwakkere kanten te willen werken. Daar ben ik tegen. Dan is dat maar eens gezegd! Volgens mij moet je niet aan je verbeterpunten werken, maar juist aan je sterke kant. Dat is waar jij het verschil mee gaat maken. Bedenk waar je aan toe bent en heb het lef om het in gang te zetten Zo blijf je positief in het leven staan, en daar heb je wat aan in je professionele leven, maar ook privé.

• ​Heb voor jezelf helder wat een switch je moet brengen
  Voel je daadwerkelijk een intrinsieke motivatie om binnen een bepaalde sector te gaan werken? Zijn de punten waar je in je huidige baan tegenaan loopt, gerelateerd aan de sector waarin je werkt of zou het zo kunnen zijn dat een overstap naar een andere organisatie en/of bestuur binnen de sector je weer voldoende ruimte (en lucht) zou kunnen bieden? Is dit toch echt niet het geval, probeer dan helder op een rijtje te krijgen waarom je wilt overstappen en besef dat een intrinsieke motivatie zoveel sterker is dan externe prikkels, voordelen of invloeden.

• ​Heb helder wat je te bieden hebt
  Wanneer je een overstap maakt naar een andere sector moet er doorgaans “een brug geslagen worden” tussen de geboden en de gevraagde ervaring. Heb voor jezelf helder voor ogen op welke terreinen je ervaring wel degelijk relevant is en -open deur- noteer de voorbeelden hierbij. Wellicht heb je programma’s gecoördineerd die raakvlakken hebben met de werkomgeving die je ambieert; kun je aantonen je een omgeving snel eigen te kunnen maken; kun je aangeven op welke manier je het stakeholder denken in een andere context hebt ondersteund; kun je blijk geven van bestuurlijke en /of politieke sensitiviteit.

• ​Werk ernaartoe via stapjes
  Het is belangrijk je heel goed in de sector en de overstap te verdiepen. Spreek met bestuurssecretarissen die in de sector werkzaam zijn, breng je wens om over te stappen in bij een secretarisnetwerk en discussieer erover, overweeg een nevenfunctie die relevante ervaring brengt en ga spreken met verschillende bureaus. Daarmee snijd ik mezelf natuurlijk in de vingers, maar wat zijn we als bureau nog waard als voor ons niet met stip op 1 staat dat onze focus ligt bij het brengen van de juiste man/vrouw op de juiste plek?

• ​Wees realistisch
  Bedenk dat iedere sector en iedere organisatie met een eigen cultuur komen. Jouw handen kunnen dan wel jeuken om de zorg te helpen in deze moeilijke tijd en je hoofd kan dan wel overlopen van de goede ideeën om het onderwijs futureproof te maken, de organisatie en, sterker nog, de bestuurders moeten er nog wel aan toe zijn. Het is zeker niet a priori je rol om als bestuurssecretaris de boel op te schudden. Bovendien komt de ruimte om daadwerkelijk strategisch bij te dragen pas wanneer er vertrouwen is en je dit gegund wordt. Val dus niet uit je rol, ook al is je motivatie erg groot.

• ​Begin. Nu.
  Je kunt jaren dromen van een nieuwe baan, maar als je niets doet, gebeurt er niets.
  06 55 820 662. I’m all yours.

• ​¹Interview R .van Outersterp in “De secretaris, functie of beroep?”, Dr. S. C. Peij, De Governance University, 2014
• ​²Interview W. Oostwouder in “De secretaris, functie of beroep?”, Dr. S. C. Peij, De Governance University, 2014
• ​4 tips voor een carrièreswitch, R. Wiggers, Intermediair