Hoe draag je als bestuurssecretaris bij aan een positieve bedrijfscultuur?

Meer aandacht voor cultuur en gedrag is dan ook een belangrijke overweging geworden in de behoefte en noodzaak om governance te verbeteren. Na de financiële crisis is er allereerst een gezamenlijke inspanning geleverd om de cultuur in de banksector te verbeteren, iets dat van grote invloed is geweest op het herstel van het vertrouwen van het publiek. Tegenwoordig wordt een positieve cultuur inmiddels beschouwd als een instrumentele component van stabiel ondernemingsbestuur. Ook heeft onderzoek aangetoond dat organisaties met een goed ontwikkelde “zachte kant” veel succesvoller zijn, doordat ze beter mee kunnen gaan in ontwikkelingen en slagvaardiger zijn wanneer er zich kansen aandienen.¹

Vandaag de dag kan geen enkele organisatie zich nog veroorloven zich anders voor te doen dan in werkelijkheid het geval is, doordat de social media tot optimale transparantie dwingen en niet-integer gedrag genadeloos aan de kaak gesteld wordt. Practice what you preach, overeenstemming tussen hetgeen gezegd en hetgeen gedaan wordt, is essentieel voor het creëren en behouden van vertrouwen van klanten, medewerkers, toezichthouders en andere belanghebbenden. Hoe sterker de maatschappelijke en organisatorische missie, kernwaarden en governance-doelstellingen zijn verankerd in de cultuur, hoe beter organisaties in staat zijn tegemoet te komen aan de behoeften van de stakeholders. Een waarde(n)volle cultuur uit zich immers niet alleen in een goed geformuleerde missie, maar vooral in het gedrag van managers en medewerkers in de dagelijkse praktijk.²

Uiteraard blijft het bestuur primair verantwoordelijk voor de formulering én verankering van de kernwaarden in de organisatiecultuur. Wanneer de leiding de kernwaarden omarmt, geeft zij daarmee een belangrijk signaal af naar de rest van de organisatie. Het realiseren van culturele verankering vraagt dan ook om sterk leiderschap. Bijdragen aan het sturen op cultuur en gedrag vormt één van de belangrijkste uitdagingen waar bestuurssecretarissen de komende jaren voor staan. Juist bestuurssecretarissen kunnen het bestuur een spiegel voorhouden door hun afstand én betrokkenheid ten opzichte van de dagelijkse gang van zaken en hun onafhankelijke oordeelsvorming. Voorbeeldgedrag is daarbij cruciaal. Bestuurssecretarissen moeten het bestuur niet alleen actief aanspreken op voorbeeldgedrag en the tone at the top, maar ook zélf het goede voorbeeld geven door (zorgwekkende) signalen over de cultuur en het gedrag binnen de organisatie in haar geheel tijdig bespreekbaar te maken. Het vergt een flinke dosis organisatiesensitiviteit, diplomatie en tact om dit effectief en op zowel de juiste manier, als op het juiste moment te doen.

Vragen die de bestuurssecretaris bij deze taak op weg kunnen helpen zijn:

• ​Waar staat de organisatie als het gaat om cultuur?
• ​Wat zijn de sterktes en zwaktes van de werkelijke organisatiecultuur in relatie tot de beoogde cultuur die is geformuleerd in de missie, strategie en kernwaarden?
• ​Hoe verhoudt de walk zich tot de talk?
• ​Welke signalen worden uitgezonden door het voorbeeldgedrag, de beslissingen die genomen worden en de systemen die geïmplementeerd zijn?

Een moment van de waarheid helpt het bestuur de cultuur en het gedrag in de gewenste richting te sturen. Daarmee is cultuur een strategisch thema dat thuishoort op de agenda van iedere bestuurssecretaris.

Omdat cultuur een steeds belangrijker onderdeel is van corporate governance en het succes van een organisatie op lange termijn, is het voor ons als werving- en selectiebureau essentieel om bij iedere opdracht in te zoomen op de kernwaarden van de organisatie. Een bestuurssecretaris moet deze kernwaarden namelijk kunnen onderschrijven én uitdragen. Hoe met de verantwoordelijkheden om zorg te dragen voor een gezonde en positieve bedrijfscultuur wordt omgegaan, heeft immers effect op de gehele organisatie.

• ​¹ S. Keller, C. Price, Beyond Performance, Wiley, 2011
• ​² Compliance Instituut, Rapport Gedrag en Cultuur 2018; Onderzoek naar de integratie van gedrag en cultuur in het compliancesysteem
• ​³ Stanton Hogg (@) steelthoughts